De Pensioenleeftijd
Het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd is momenteel een controversieel onderwerp in verschillende landen, maar hebben pensioenen altijd bestaan, wanneer werden pensioenen gestandaardiseerd en hoe werd 65 een internationale standaard voor de pensioengerechtigde leeftijd?
Pensioenen lijken misschien een heel modern concept, maar al in de eerste eeuw voor Christus stelde keizer Augustus een systeem in dat militaire pensioenen standaardiseerde voor mensen die minimaal 12-16 jaar dienden (afhankelijk van de afdeling) en nog eens 4 jaar als reserve. Speciaal voor dit doel werd een nieuwe schatkist opgericht waarin de belastingen werden bewaard die werden geïnd om deze veteranen te betalen. Door zijn soldaten deze ontslagvergoeding, of praemia, te betalen wilde Augustus voorkomen dat ontevreden militairen onrust en opstanden zouden veroorzaken.(1)
Door de geschiedenis heen bestonden er kleinere lokale systemen voor geestelijken, veteranen, ambtenaren, vormen van armenzorg en vormen van particuliere pensioenen, maar pas in de 19e eeuw verscheen er een gestandaardiseerd sociaal verzekeringsstelsel. In een poging om radicalere socialistische alternatieven te bestrijden en het welzijn van werknemers te stimuleren ten gunste van de Duitse economie, stelde kanselier Bismarck in 1881 voor het eerst het idee van een universeel pensioen voor aan de Reichstag, het Duitse parlement. Na een bepaalde leeftijd, of wanneer ze invalide waren, hadden mensen "recht op verzorging door de staat".(2) De wet op de "Invaliditäts- und Altersversicherung" werd in 1889 aangenomen.(3) Deze wet was niet helemaal zonder precedent, want ambtenaren genoten al een pensioen na 40 jaar dienst door een wet uit 1873. Deelname aan dit nieuwe systeem was verplicht en werd mogelijk gemaakt door bijdragen van werkgevers, werknemers en de overheid. Hoewel Bismarck soms wordt genoemd als de reden voor de standaard pensioenleeftijd van 65 jaar, is dit onjuist. De leeftijd was oorspronkelijk vastgesteld op 70 jaar en werd pas in 1916, bijna twintig jaar na de dood van Bismarck, verlaagd naar 65 jaar. Toen andere landen aan het begin van de 20e eeuw begonnen met het opbouwen van een socialezekerheidsstelsel, keken ze naar het Duitse systeem en werd 65 jaar de internationale standaard voor de pensioenleeftijd.(4)
Lees meer: Scheubel, B. (2013) Bismarck's Institutions: A Historical Perspective on the Social Security Hypothesis. [Tübingen: Mohr Siebeck]
Lewin, Christopher. “Pensions and Insurance Before 1800: A Social History.” (2004).
1. Natalie McCusker, ‘What Were the Military Reforms of Augustus and What Impact Did They Have on the Roman Economy?’, 2018, 9–10.
2. ‘Social Security History’, accessed 22 December 2023, https://www.ssa.gov/history/ottob.html.
3. Axel von Herbay, ‘Otto Von Bismarck Is Not the Origin of Old Age at 65’, The Gerontologist 54, nr. 1 (2014): 5.
4. ‘Social Security History’.
